Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi Ankara’da yapılacak: Türkiye dönem başkanlığını devralacak

Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 13’üncü Zirvesi, Türkiye’nin ev sahipliğinde perşembe ve cuma günleri Ankara’da düzenlenecek. Tarım, uzay, ticaret, ulaştırma ve dijital teknolojiler başta olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğinin ele alınacağı zirvede, Türkiye dönem başkanlığını Azerbaycan’dan devralacak.

Türk dünyası liderlerini bir araya getirecek zirve kapsamında Dışişleri Bakanları Konseyi perşembe günü toplanacak. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğindeki liderler zirvesi ise cuma günü “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla gerçekleştirilecek.

Toplantılarda, teşkilat bünyesindeki işbirliğinin mevcut durumu ve geleceği ile ortak ilgi alanına giren bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınması bekleniyor.

TÜRK DÜNYASI 2040 VİZYONU MASADA

Liderlerin siyasi işbirliği, ticaret ve yatırım, ulaştırma, enerji, dijital dönüşüm, kültürel ve insani ilişkiler ile kurumsal gelişim alanlarında kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmeleri öngörülüyor.

Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın güçlendirilmesi ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut işbirliklerinin geliştirilmesi de zirvenin öncelikleri arasında yer alıyor.

Zirvede devlet başkanlarının, işbirliğinin derinleştirilmesi ve teşkilatın kurumsal yapısının güçlendirilmesine yönelik karar ve belgelerin yanı sıra Ankara Bildirisi’ni kabul etmeleri bekleniyor.

Türkiye’nin TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan’dan devralacağı zirve kapsamında Türk iş dünyasının da çeşitli etkinliklerde bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmelerde Orta Koridor, sınır geçişleri, gümrük işlemleri ve lojistik maliyetlerin öne çıkması bekleniyor.

Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov’un da cuma günü Türk iş dünyasıyla buluşması öngörülüyor.

DİJİTAL TEKNOLOJİLER VE UZAYDA İŞBİRLİĞİ

TDT üyesi ülkelerin gündeminde ulaştırma, dijital teknolojiler, tarım ve uzay alanlarında ortak projeler de bulunuyor.

Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi açısından önem taşıyan Orta Koridor’un geliştirilmesi, zirvenin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı da Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma işbirliğinin önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.

Üye ülkeler arasında dijital ekonomi alanındaki ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin kolaylaştırılması hedefleniyor. Türkiye, haziran ayında anlaşmayı onaylayarak Azerbaycan ve Özbekistan’ın ardından iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olmuştu.

TARIMDA ORTAK VERİ PLATFORMU KURULACAK

Dijital işbirliğinin tarım alanına da taşınması hedefleniyor. Bu kapsamda, üye ülkeler arasında veri paylaşımı ve akıllı çözümlerin geliştirilmesi amacıyla “TDT Dijital Tarım Veri Platformu” projesi öne çıkıyor.

Uzay alanındaki işbirliği kapsamında ise 77’nci Uluslararası Uzay Kongresi’nde (IAC 2026), teşkilat koordinasyonunda yürütülen ortak küp uydu projesindeki işbirliğinin devamını öngören çerçeve anlaşma imzalandı.

TÜRKİYE’NİN TDT ÜYELERİYLE TİCARETİ 17 MİLYAR DOLARA YAKLAŞTI

Zirvede yapılacak görüşmelerin ekonomik ve ticari ilişkilere katkı sağlaması bekleniyor. Türkiye, son yıllarda TDT’nin tam üyeleri olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’a karşı net ihracatçı konumunda bulunuyor.

Türkiye’nin söz konusu ülkelere ihracatı 2021’de 6,2 milyar dolar, bu ülkelerden ithalatı ise 4,2 milyar dolar olarak kaydedildi. 2022’de ihracat 6,9 milyar dolara, ithalat 6,2 milyar dolara yükseldi.

Türkiye’nin ihracatı 2023’te 8,8 milyar dolara, ithalatı 6,4 milyar dolara ulaştı. 2024’te ihracat 10 milyar dolar, ithalat 6,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.

2025’te ise ihracat 9,6 milyar dolar, ithalat 7,3 milyar dolar oldu. Böylece Türkiye ile TDT’nin tam üyesi dört ülke arasındaki yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaştı.

Ülke bazında 2025 yılı ihracatında 3,2 milyar dolarla Kazakistan ilk sırada yer aldı. Kazakistan’ı 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan izledi.

TÜRKİYE’DEN SEKİZ AYDA 6,1 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT

Türkiye’nin bu yılın ilk sekiz ayında söz konusu dört ülkeye ihracatı 6,1 milyar doları, bu ülkelerden ithalatı ise 5,4 milyar doları buldu. Böylece dönem içindeki toplam dış ticaret hacmi 11,5 milyar dolara yaklaştı.

İhracatta 2 milyar dolarla Kazakistan ilk sırada yer alırken, bu ülkeyi 1,9 milyar dolarla Azerbaycan, 1,3 milyar dolarla Özbekistan ve 832,8 milyon dolarla Kırgızistan takip etti.

TDT bünyesinde tam üyelerin yanı sıra Türkmenistan, Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gözlemci ülke statüsünde yer alırken, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı da gözlemci kuruluş olarak bulunuyor.