Trump: Deniz ablukamız İran’ın petrol altyapısını yok edecek

ABD’nin İran’a deniz ablukası sürerken Trump, Tahran’ın petrol altyapısının “patlayacağını” söyledi. Uzmanlara göre ise ablukaya Tahran haftalarca dayanabilir. Ancak Hürmüz kapalı kaldıkça küresel arz şoku büyüyor.

Ekonomik acının artık katlanılamaz hale gelmesiyle sona erecek bir çıkmazın içine kilitlenen ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik deniz ablukasını haftalar boyunca sürdürmek zorunda kalabilir ve bu da dünya ekonomisi üzerinde ciddi sonuçlar doğurabilir.

Trump çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran bir nükleer anlaşmayı kabul edene kadar ABD ablukasını yürürlükte tutacağını söyledi. Tahran ise ABD donanması geri çekilmeden Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı reddediyor.

Hangi tarafın önce geri adım atacağı belirsiz.

CNBC’nin bildirdiğine göre Trump pazar günü yaptığı açıklamada, abluka nedeniyle ham petrolün birikmesi yüzünden İran’ın petrol altyapısının günler içinde patlamaya hazır olduğunu söyledi.

“Bir şey oluyor ve bir anda patlıyor” diyen Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada, “Bunun gerçekleşmesine yalnızca üç gün kaldığını söylüyorlar. Patladığında ise eski haline asla getiremezsiniz” şeklinde konuştu.

Ancak uzmanlara göre İran’ın ihraç edemediği petrolü depolayabileceği tanklarda haftalarca yetecek kapasite bulunuyor. Bu durum Tahran’a petrol sahalarını kalıcı hasardan kaçınacak şekilde kademeli olarak kapatma zamanı tanıyabilir.

ABD’nin üzerindeki Hürmüz baskısı giderek ağırlaşıyor

Bu arada İran’ın boğazı kapalı tutmaya devam ettiği her gün petrol arz şoku daha da kötüleşiyor ve küresel ekonomik zarar büyüdükçe ABD üzerindeki baskı artıyor.

Rapidan Energy’nin jeopolitik risk servisinin başındaki Fernando Ferreira, “Benim için asıl soru şu: Daha uzun dayanma gücü kim sahip: Trump mı İran mı?” dedi.

İran tankerleri engellendi

Tahran ABD ablukasının etkisini hissediyor. Gemi takip şirketi Kpler’a göre ABD ablukası bölgesinden geçen herhangi bir İran tankerinin doğrulanmış geçişi bulunmuyor.

Kpler’a göre İran bağlantılı gemiler boğazı geçti ancak Umman Körfezi’nden Arap Denizi’ne uzanan abluka hattını aşamadı.

Ablukanın İran’a günlük maliyeti 500 milyon dolar

Beyaz Saray’dan bir yetkili yaptığı açıklamada, abluka nedeniyle Tahran’ın günde 500 milyon dolar kaybettiğini söyledi.

ABD donanmasının İran tankerlerini hedef almasıyla birlikte, ülkenin limanlarındaki petrol yüklemeleri abluka öncesinde günlük 2,1 milyon varilden 567 bin varile geriledi.

İran ihraç edemediği petrol nedeniyle depolama tanklarını doldurmak zorunda kalacak. Tanklar kapasiteye yaklaştığında ise üretimi kısmak zorunda kalacak.

Depolama kapasitesi

Rapidan Energy’ye göre Tahran’ın gerçek anlamda sıkışmaya başlayacağı nokta burası olacak, ancak bu tepkiyi zorlamak uzun zaman alabilir.

“Bir abluka ihtimaline hazırlandılar” diyen Ferreira, “Bunu enine boyuna düşündüler. Venezuela’da ne olduğunu gördüler. Aylarca dayanabilecek şekilde hazırlar” dedi.

Ferreira’ya göre İran’ın depolama tanklarının dolması ve üretim kesintilerinin kaçınılmaz hale gelmesi için en az 26 günü var. Bu hesaplama, karada 26 milyon varil ve bölgede boş durumda bulunan yaptırım altındaki 18 tankerde 21 milyon varil yüzer depolama kapasitesine dayanıyor.

İran’ın maksimum depolama kapasitesi, ilave 39 milyon varil daha yer bulunduğunu ve bunun 26 güne ek olarak 22 gün daha kazandırabileceğini gösteriyor.

Ayrıca İran bağlantılı 31 geminin mayıs sonuna kadar Orta Doğu’ya dönmesi bekleniyor. Ferreira’ya göre bu da 50 milyon varillik ek depolama sağlayabilir. Bu da İran’ın yaklaşık 76 gün, yani iki aydan fazla dayanmasını mümkün kılabilir.

Bu tahminler İran’ın depolama kapasitesini günlük 1,8 milyon varil hızla sürekli doldurduğu varsayımına dayanıyor. Gerçekte ise Tahran muhtemelen üretimi kademeli olarak azaltacak ve bu da depolama süresini uzatacak.

Ayrıca bu hesaplamalar İran petrolünün ablukayı hiçbir şekilde aşamayacağını varsayıyor.

“Abluka çok etkili olabilir” diyen Ferreira, “Asıl mesele İran’ı dayanılmaz bir baskı altına sokmanın ne kadar zaman alacağı” ifadelerini kullandı.

Tahran’ı bu noktaya getirmenin haftalar hatta aylar sürebileceğine dikkat çeken Ferreira, “Bu süre, Trump’ın sonuç almak için düşündüğünden daha uzun olabilir” dedi.

Beyaz Saray yetkilisi, ablukanın İran üzerinde “inanılmaz bir ekonomik baskı” yarattığını ve ABD’nin kabul edebileceği bir anlaşma yapılana kadar sürdürüleceğini söyledi.

Yetkili, “Boğaz uluslararası sulardır ve İran’ın buradan geçiş ücreti almasına izin vermeyeceğiz” şeklinde konuştu.

Petrol sahaları kalıcı hasar alabilir

Antoine Halff, petrol sahalarının ani, düzensiz ve kontrolsüz şekilde kapatılması halinde kalıcı hasar oluşabileceğini söyledi.

Ancak Halff’a göre İran’ın depolama kapasitesi, petrol sahalarının düzenli şekilde kapatılması için zaman kazandırıyor. Bu nedenle Trump’ın hafta sonu yaptığı açıklamalara rağmen altyapının patlaması için bir neden bulunmuyor.

Halff, “Eğer her şeyi düzenli şekilde yaparsanız, sahaya verilen zararı en aza indirirsiniz. Hatta hiç zarar olmayabilir” dedi.

Halff, bunun kısa vadede nakit akışı açısından zorlayıcı olduğunu ancak saha operasyonları açısından büyük bir sorun teşkil etmediğini belirtti.

Kpler’da ham petrol analizinden sorumlu olan Homayoun Falakshahi ise İran’ın üretimi yalnızca iç tüketimi karşılayacak minimum seviyeye indirebileceğini ve bu durumda depolama sorununun tamamen ortadan kalkacağını söyledi.

Falakshahi’ye göre asıl kritik soru İran’ın ne zaman gelirinin tükeneceği.

Analiste göre ABD ablukasının doğusunda tankerlerde yüklü halde bulunan 120 milyon varil petrol, Çin gibi müşterilere teslim edilebilir. Bu miktar İran için yaklaşık iki aylık gelire denk geliyor, ancak satış ve ödeme süreçlerinde zorluk yaşanabilir.

“Abluka iki ay sürerse İran’ın petrol gelirleri sıfırlanır”

Falakshahi, “Eğer abluka iki ay daha sürerse İran’ın petrol gelirleri sıfıra düşebilir” dedi ve ekledi:

“Yönetimin buradaki bahsi ise, bunun İran’ı müzakere masasına daha fazla taviz vermeye istekli şekilde geri döndürme ihtimali”